ارزش‌ترين چيزها به وسيله با ارزش‌ترين علوم و دانش‌ها ، و كسى را كه صنعت‌ها و متون را نيكو مىداند و محكم‌كار است ، حكيم گويند . » « 1 » و نيز گفته‌اند : « هر سخنى كه تو را پند دهد ، باز دارد و يا به سوى بزرگى و بزرگوارى فراخواند و از انجام كارهاى زشت منع كند ، حكم و حكمت نام دارد ، » « 2 » در كتاب كشاف اصطلاحات الفنون آمده است : حكمت در اصل عبارت است از : محكم كردن كار و استوار ساختن سخن و در اصطلاح به چند معنا آمده : الف ) علم حكمت و آن دو نوع است : حكمت عملى و آن علم و آگاهى به چيزى است كه در توانايى و اختيار ما مىباشد ، و حكمت نظرى و آن علم به چيزى است كه در قدرت و اختيار ما نيست ؛ ب ) معرفت حق تعالى لذاته و شناخت خير براى عمل به آن كه همان تكاليف شرعى مراد است ؛ ج ) حالتى است براى نفس انسانى و نيروى عقلانى عملى ، ميانه بين جربزه كه منشأ صدور اعمال از طريق مكر و حيله است . و بلاهت كه همان حمق و سفاهت باشد . . . ؛ د ) حجت و دليل قطعى و ايجاد كننده يقين نه گمان . . . . « 3 » چنان كه ملاحظه شد ، نه كلمه حكمت و نه واژه فلسفه ، مضمون بدى در برندارند و هرگز به اين عنوان چيزى كه بر خلاف باشد مطرح نيست ، زيرا معتقدات اصولى و ضروريات دينى كه يك مسلمان از روى استدلال و اجتهاد و يا تعبد و تقليد صحيح ، به آن بايد پاىبندى باشد ، مشخص و معين مىباشند و مابقى هر چند از مقوله‌هاى

--> ( 1 ) . ابن الاثير ، النهايه ، ج 1 ، ص 419 . . ( 2 ) . ابن دريد ، جمهرة اللغة ، ج 1 ، ص 564 . . ( 3 ) . ر . ج : محمد اعلى تهانوى ، كشاف اصطلاحات الفنون ، ج 1 ، ص 3 ، 370 - 371 . .